Kendi Kendine Örnek Alma, Rahim Ağzı Kanserini Önlemede Büyük Dönüşüm Yaratabilir
Dünyada birçok kanser türü var, ancak rahim ağzı kanseri neredeyse tamamen önlenebilir ender hastalıklardan biri. Her yıl 340.000’den fazla kişinin – kız kardeşlerimiz, annelerimiz, iş arkadaşlarımız ve dostlarımız – hayatını kaybettiği bu hastalığı ortadan kaldırmak için gereken araçlara sahibiz.
Bilimde önemli ilerlemeler olmasına rağmen, hâlâ tarama süreçlerini engelleyen birçok unsur bulunuyor. Bunlar arasında testlere erişim zorlukları, muayene sırasında duyulan korku ve kaygı ile kültürel çekinceler yer alıyor.
Roche’un hastaların kendi örneklerini kendilerinin almasını sağlayan yeni inovasyonu, tarama önündeki bu engelleri aşmak için güçlü bir adım.
Kontrol Kadınların Elinde Olmalı
20 yılı aşkın süredir rahim ağzı kanseri taramasında kendi kendine örnek alma uygulamalarını inceleyen epidemiyolog ve Roche Diagnostik Rahim Ağzı Kanseri ve HPV Klinik Bilimlerinden Sorumlu Mahboobeh Safaeian: “Rahim ağzı kanserlerinin çoğu, tarama veya tarama takibini düzenli yaptırmayan kadınlarda görülüyor” diyor. “Bu yöntem, kontrolü kadına vererek onları güçlendiriyor ve sağlık hizmetlerine erişimi kökten değiştiriyor.”
Bu yenilik sayesinde kadınlar, HPV testiyle birlikte kullanımı klinik olarak onaylanmış özel bir pamuklu çubukla kendi vajinal örneklerini kolayca alabiliyor. Örnek daha sonra sağlık çalışanı tarafından laboratuvara gönderilmek üzere hazırlanıyor.
HPV, cinsel temasla bulaşabilen bir virüs ve korunma yöntemleri kullanılsa da bulaş olabiliyor. Rahim ağzı kanserlerinin neredeyse tamamı HPV enfeksiyonundan kaynaklanıyor; çünkü bazı HPV tiplerinin uzun süreli enfeksiyonu kanser öncesi lezyonlara veya kansere yol açabiliyor. HPV taraması, bu virüse sahip olup rahim ağzı hastalığı veya kansere yakalanma riski yüksek kişileri tespit ediyor.
Araştırmalar, kendi kendine örnek alma yönteminin kadınlar tarafından sadece kabul görmediğini, çoğunlukla tercih edildiğini de gösteriyor. Kendi kendine örnek alma testinin performansı, klinik ortamda sağlık personeli tarafından alınan örneklerle eşdeğer kalitede. Bunun yanında birçok kadına, örnek alımı sırasında yaşanan rahatsızlıktan kaçma imkanı sunuyor.
“Rahim ağzı kanseri nedeniyle hayatını kaybeden kadınların yarısı bugüne kadar hiç tarama yaptırmamış,” diyor Roche Diagnostik Enfeksiyon Hastalıkları ve Bağışıklık Bölümünden Sorumlu Ed Baker. “Bu durumu değiştirebiliriz. Bu, sağlık hizmetlerinden yeterince yararlanamayan kadınlara ulaşmak için çok kolay ve etkili bir çözüm.”
“Rahim ağzı kanseri, eşitsizliklerin görüldüğü bir alan. Ancak bu alandaki yeni çözümler, kadınlar arasındaki fırsat eşitliğini sağlamak için önemli bir fırsat sunuyor.”
Carolyn Kay - Kadın Doğum Uzmanı / Roche Diagnostik Medikal İşler Lideri
Fırsat Eşitliği Sağlamak
“Rahim ağzı kanseri, eşitsizliklerin gözlendiği bir hastalık olabilir,” diye ekliyor Kadın Doğum Uzmanı ve Roche Diagnostik Medikal İşler Lideri Carolyn Kay. “Ulaşım sorunları, sağlık merkezlerine uzaklık, veya travma geçmişi ve kültürel engeller nedeniyle tarama yaptırmakta zorlanan kadınlar var.”
Rahim Ağzı Kanseri Hakkında Daha Fazla Bilgi
Rahim ağzı kanseri, dünya genelinde kadınlar arasında en yaygın kanser türlerinden biridir. Yüksek riskli HPV tiplerinin kalıcı olduğu bu enfeksiyon, bu kanserin başlıca nedenidir ve rahmin alt kısmında bulunan servikste başlar. Erken tanı ve etkili tedavi ile rahim ağzı kanseri en başarılı şekilde tedavi edilen kanser türlerinden biri haline gelmiştir.
COVID-19 nedeniyle pek çok kadın rahim ağzı kanseri ve diğer rutin sağlık taramalarını ertelemek zorunda kalmış olsa da, pandemi süreci aynı zamanda kendi kendine örnek alma yöntemlerinin önemini artırdı. Özellikle uzak bölgelerde yaşayan kadınlar için bu yöntem hayat değiştirebilir.
“Kliniklere gitmek için zaman ayıramayan kişiler için gezici klinikler ve hemşireler köy köy dolaşabilir. Kadınlar burada kendi örneklerini kendileri alabilir ve sağlık çalışanları örnekleri laboratuvara götürebilir,” diyor Roche’un kendi kendine örnek alma uygulamalarını hayata geçiren iş birimi üyesi Sebastiaan van den Broek.
Daha Rahat Bir Süreç
Kendi kendine örnek alma sadece sağlık hizmetlerine erişimi sınırlı olanlar için değil, sağlık sigortası olan ancak düzenli taramaya gitmekte tereddüt eden kadınlar için de oldukça iyi bir seçenek.
“Kadınlar kendi örneklerini kendilerinin alabileceğini bilince rahatlayabilirler. Çünkü dürüst olmak gerekirse, muayene bazen rahatsızlık verebiliyor,”
Sun Austin - Bilim İnsanı, Roche Diagnostik
Mahboobeh ve ekibi, Uganda’da yaklaşık 3.000 kadının kendi kendine vajinal örnek aldığı bir çalışma yaptı. Katılımcıların %84’ü başarı ile örnek aldı, bu da kadınların kendi örneklerini almaya ne kadar yatkın olduğunu göstermiş oldu.
“Bir kadının yaşamındaki iki kritik zamanlamada, iki kez tarama yapılabilirse, pek çok kanser öncesi lezyon kansere dönüşmeden engellenmiş olur,” diyor Mahboobeh. “Gerçekten fark yaratabiliriz.”
Sebastiaan, “Roche olarak, hiçbir kadının rahim ağzı kanseri yüzünden hayatını kaybetmemesi için sağlık çözümleri geliştirmek için çalışıyoruz.” diye ekliyor.
12 ülkede 8.700’den fazla kişiyle yapılan bir ankete göre, halkın yarısı HPV konusunda yeterince bilgi sahibi değil. Kadınların tarama yaptırmasını engelleyen ciddi engeller olmasına rağmen, %70’ten fazlası kendi kendine örnek alma seçeneğine ilgi duyuyor. Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.
Referanslar:
Nelson, E. J., Maynard, B. R., Loux, T., Fatla, J., Gordon, R., & Arnold, L. D. (2017). The acceptability of self-sampled screening for HPV DNA: a systematic review and meta-analysis. Sexually Transmitted Infections, 93, 56.
Wright TC, Jr, Denny L, Kuhn L, et al. HPV DNA testing of self-collected vaginal samples compared with cytologic screening to detect cervical cancer. JAMA 2000;283:81–6.
www.who.int/health-topics/cervical-cancer Accessed June 1, 2024