Akne Nedir?

Genel olarak 'sivilce' adıyla bildiğimiz akne en sık rastlanan cilt problemidir. Her 100 yetişkinin 85'inin hayatının bir döneminde geçip gider, 15'inde ise tedavisi güç bir hal alır.

Akne derimizde bulunan yağ bezlerinin bir hastalığıdır, normalde bu bezlerin salgıladığı yağın deri yüzeyine çıkarak atılması gerekir. Ancak ergenlikdöneminde yağ bezi daha fazla yağ salgılar, bu yağın deri yüzeyine geçişini sağlayan kanal yoğunlaşmış bir yağ kütlesi nedeniyle tıkanır. Aknenin temel nedeni bu tıkanmadır.

Bu tıkaç doğal bir boya nedeniyle (kirden değil!) siyahlaşır ve cildimizde zaman zaman gördüğümüz ve sıkmaya çalıştığımız siyah noktalar (komedon) oluşur. Ancak tek neden bu değildir.

Derimizde ne kadar temizlesek de birçok bakteri bulunur.Bu bakteriler yağ bezlerinin tıkalı olan kanallarından içeri girerek hem varlıklarıyla hem de ortaya çıkardıkları birtakım kimyasal maddeler nedeniyle tıkanmış olan yağ bezinde bir iltihaba (enflamasyon) yol açarlar.

Aknenin Genel Görüntüsü Nasıldır?

Akne sadece kızarık şişliklerden (papül) oluşmaz, içindeki yağın kolaya dışarı çıkartılabildiği siyah noktalar (açık komedon), bunun tersi özellik taşıyan beyaz noktalar (kapalı komedon), içi cerahatle dolu küçük şişlikler (püstül) ve içinde sert bir cisim olduğu izlenimini veren kistler ve nodüller vardır. Nodüller ve kistler iyileşmeleri esnasında bazen yara izi (skar) bırakabilirler.

Bu yara izlerinin ortaya çıkmasını engellemek akne tedavisinin önemli amaçlarından biridir, çünkü skar tedavisi akne tedavisinden çok daha zordur. Akne, yağ bezlerinin sıklıkla bulunduğu bölgelerde, yani yalnız yüzde değil aynı zamanda göğüs ve sırtta da olabilir. Akne problemi olanların birçoğunun ortak özelliği ciltlerindeki yağ oranının hayli yüksek oluşudur.

Aknenin Türleri Var Mıdır?

En sık karşılaşılan türü genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkan "akne vulgaris"tir. Ancak iyileşmesi esnasında skar bırakan (akne konglobata), çocuklarda ortaya çıkan (infantil akne), cilde dışarıdan yağlı maddeler uygulamaktan kaynaklanan (pomad aknesi), steroid türü ürünlerin kullanımı sonucu ortaya çıkabilen (ilaç aknesi) türleri de vardır.

Akne Niçin Tedavi Edilmelidir?

Tedavinin en önemli hedeflerinden biri kist ve nodüllerin iz bırakmasını yani skar oluşturmasını engellemektir. Bir diğeri, akneli kişinin akne süresini (bu süre bazen 10 yıldan çok daha uzun olabilir) kısaltmaktır. Üçüncü önemli hedef ise akneden kaynaklanan hoş olmayan görüntü nedeniyle bireylerin kendilerini aile ve arkadaş çevresi gibi sosyal ortamlarda izole edilmiş hissedilmelerini engellemek, bu durumun yol açabileceği psikolojik sorunları ortadan kaldırmaktır.

Akne Nasıl Tedavi Edilir?

Akne ister hafif, ister ciddi olsun mutlaka hekiminizin size vereceği bilgiler doğrultusunda kontrollü ve güvenli biçimde tedavi edilmelidir.

Unutmayın ki "TEDAVİ EDİLEMEYECEK AKNE YOKTUR". Ancak farklı türde ve şiddette aknenin tedavisi için farklı seçenekler vardır ve tedavinin başarılı olabilmesi için uygun olanının seçilmesi esastır. Bu nedenle hekiminizin önerilerine sıkı sıkıya uymak, tedaviyi bilinçli bir şekilde sürdürmek gerekir.

Hangi Tedavi?

Ergenlik çağında görülen sivilceler (fizyolojik akne) genellikle topikal (harici) tedaviye yanıt verirler. Ancak topikal tedavi tek başına yeterli olmazsa yerine oral bir antibiyotik verilebilir veya her ikisi birden uygulanabilir. Antibiyotik tedavisinde amaç akneye neden olan bakterilerin sayısını azaltmak ve bunların neden olduğu iltihabı (enflamasyon) ortadan kaldırmaktır.

Yağ bezleri seks hormonlarının kontrolündedir; bu nedenle akne genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkar. Bu hormonlar yağ bezlerini uyrarak daha fazla yağ salgılamasına neden olurlar. Ergenlik döneminde hem genç kızlarda hem de genç erkeklerde fazla miktarda üretilirler. Bu durum erkekler için tamamen normaldir, ancak nadir olarak genç kızlarda ve kadınlarda hormon tedavisi uygulanmasını gerektirecek ölçüde hormon dengesizliği olabilir. Hem hormon dengesizliğine neden olan faktörleri ortadan kaldırmak hem de akne ile birlikte görülebilecek kıllanma ve benzeri diğer şikayetleri ortadan kaldırmak için bu bayan hastalara hormon tedavisi uygulamak gerekebilir, buna hekim karar verecektir.

Akne Nasıl Tedavi Edilir?

Akne ister hafif, ister ciddi olsun mutlaka hekiminizin size vereceği bilgiler doğrultusunda kontrollü ve güvenli biçimde tedavi edilmelidir.

Unutmayın ki "TEDAVİ EDİLEMEYECEK AKNE YOKTUR". Ancak farklı türde ve şiddette aknenin tedavisi için farklı seçenekler vardır ve tedavinin başarılı olabilmesi için uygun olanının seçilmesi esastır. Bu nedenle hekiminizin önerilerine sıkı sıkıya uymak, tedaviyi bilinçli bi rşekilde sürdürmek gerekir.

Retinoid Tedavisi?

Akne tedavisinde topikal (harici) ürünlerle veya oral (ağızdan) antibiyotiklerle beklenen düzeyde iyileşme sağlanamıyorsa özellikle kist ve nodüller varsa veya hızla skar oluşumu sözkonusu ise hekimler bu tedaviye geçebilir.

Bu tedavi yalnızca dermatologlar tarafından uygulanmaktadır. Tedavi sırasında hekimin öneri ve uyarıları mutlaka sıkı sıkıya izlenmelidir. Hekim ve eczacılar bu konuda size daha geniş bilgi verebilirler.

AKLINIZA TAKILAN SORULAR

Akne Bir Enfeksiyon mudur? Akne normal olarak her deride bulunan mikropların normalden fazla yağlanan ve gözenekleri tıkanan deri ile etkileşimi sonucu ortaya çıkar. Yani tamamen mikroplara bağlı bir enfeksiyon değildir. Güneş Banyosu Akneyi Azaltır mı? Güneş banyosu genelde akne için yararlıdır. Ancak hastaların %20'sinde kötüleşme gözlenir, bunun nedeni rutubetli bölgelerde bulunma ve fazla terleme dolayısıyla cildin gözeneklerinin daha çok kapanmasıdır. Diyet Uygulamak Akneyi Etkiler mi? Beslenme biçiminin akneyi etkilediğine ilişkin bilimsel bir kanıt yoktur. Bazı hastalar bu nedenle çikolata ve yağlı yiyeceklerden (ve bazı diğer gıdalardan) kaçınırlar. Bu yaklaşım sağlık açısından genel olarak yararlıdır ancak akneyi kötüleştirmez. Belli Meslekler Akneyi Etkiler mi? Nemli ortamlarda yapılan işler akneyi kötüleştirir. Seyrek Yıkanma Akneyi Kötüleştirir mi? Akne bir tür enfeksiyon değildir, bu nedenle seyrek yıkanma akneyi etkilemez. Sivilceleri Sıkmak Sonucu Etkiler mi? Aknenin sıkılarak temizlenmesi önerilmez. Sıkma sonucu enfeksiyon yayılabilir. Özellikle cerahat derinde ise, onu çıkartmak için kuvvetle sıkmak daha derine kaçmasına ve daha uzun süre daha büyük boyutta devam etmesine, hatta yara izi (skar) bırakmasına neden olur. Doğum Kontrol Hapları Akneyi Etkiler mi? Hamile kalmayı önleyici nitelikteki herhangi bir doğum kontrol hapı akneyi etkilemez. Akneyi önleyici nitelikte bir doğum kontrol hapının hem östrojen hem de antiandrojen içermesi ve mutlaka hekiminizin önerisi ve reçetesi doğrultusunda kullanılması gerekir. Akne Ergenlik Boyunca Devam Eder mi? Klinik (tedavi gerektiren) akneli hastaların çoğunluğunda bu problem 25 yaşına dek ortadan kalkar, ancak küçükbir kısmında (kadınlarda %5 erkeklerde %1) akne 40 yaşına dek sürebilir. Makyaj akneyi kötüleştirir mi? Bazı makyaj malzemelerinin akneyi kötüleştirdiğine dair kanıtlar vardır. Bununla birlikte herhangi bir genelleme yapmak oldukça zordur. Akneli hastalara yağlı olmayan malzemelerle ve olabildiğince kısa süreli makyaj yapmaları önerilir. Cinsel İlişkide Bulunmak Akne Üzerinde Olumlu Etki Yaratır mı? Cinsel ilişkinin akneyi iyileştirdiğine veya kötüleştirdiğine dair herhangi bir kanıt yoktur. Hamilelik Akneyi Etkiler mi? Hamileliğin akne üzerindeki etkileri değişiktir. Bazen iyileşme bazen de kötüleşme sözkonusu olabilir, ancak hastaların büyük çoğunluğunda durum değişmeden kalır. Aknenin Nedeni Aşırı Yüksek Seks Hormonları mıdır? Hormonlar tek başına akneden sorumlu değildir, problem yağ bezlerinin hormonlara karşı duyarlı olmasıdır. Aknesi ola kişilerin pek çoğunda hormon seviyeleri normaldir. Kadınların ve genç kızların %99'unda hormon seviyelerini ölçmek, adet düzensizlikleri ve aşırı kıllanma durumu sözkonusu olmadıkça gerekli değildir. Tedaviye Ne Kadar Süre İle Devam Etmeliyim? Unutulmamalıdır ki akne yetişkinlerin aylar hatta yıllar süren bir problemidir. Yüzeysel tedaviler ve tekrarlanan antibiyotik tedavisi oldukça uzun zaman alabilir. Akne Yalnızca Fiziksel Etkileri Olan Bir Rahatsızlık mıdır? Hastaların pek çoğu tarafından akne öncelikli olarak fiziksel bir rahatsızlık olarak algılanır. Buna karşın akne duyguları da büyük ölçüde etkileyebilir.   Aknesi olan kişiler; Vücutları hakkında olumsuz bir imaja sahip olabilirler. Kızgın ve öfkeli olabilirler. Kendilerine olan güvenleri azalabilir. Durumlarından utanabilirler. Kaygı, tasa hissedebilirler. Düş kırıklığı yaşayabilirler. Bu nedenle akne problemi gözardı edilmemeli, psikolojik sıkıntılar da ciddiye alınmalıdır. Çözüm hekime başvurmaktır.